Eesti English
Polski

Odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej generałowi Laidonerowi

23.07.2013

Odsłonięcie przez Prezydentów Republiki Estonii i Rzeczypospolitej Polskiej tablicy pamiątkowej poświęconej estońskiemu generałowi Johanowi Laidonerowi

22 lipca 2013 o godz. 17.45 przed Dworkiem „Milusin” w Sulejówku, na terenie powstającego Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, Prezydenci Republiki Estonii Toomas Hendrik Ilves i Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski odsłonili tablicę pamiątkową poświęconą Wodzowi Naczelnemu Estońskich Sił Zbrojnych 1918-1920, bohaterowi walk o niepodległość Estonii 1918-1920, Mediatorowi Ligi Narodów 1920 1925, Generałowi Johanowi Laidonerowi.

Na uroczystość przybyło wielu znakomitych gości z Polski i Estonii, m.in. przedstawicieli zagranicznej dyplomacji. Gościem szczególnym była Pani Jadwiga Jaraczewska, córka Marszałka J. Piłsudskiego.

W powitalnym przemówiniu dyrektor Muzeum Józefa Piłsudskiego, Krzysztof Jaraczewski powiedział:

Z wdzięcznością przyjmujemy tablicę pamiątkową, dar Miasta Viimsi, dedykowaną Wielkiemu Estońskiemu Patriocie – Generałowi Johanowi Laidonerowi. Odsłaniamy tablicę w progach Dworku „Milusin”, w którym mieszkał z rodziną Wielki Polski Patriota – Józef Piłsudski. Jest naszym zamiarem i pragnieniem, aby tablica upamiętniająca postać Generała Johana Laidonera, docelowo zawisła na ścianach nowego budynku muzealnego, który za kilka lat powstanie nieopodal Dworku.

Pomysłodawcą i fundatorem tablicy był – obecny na uroczystości – Burmistrz Miasta Viimsi, Haldo Oravas, który w liście do zgromadzonych napisał:

Mamy przyjemność wspólnie radować się dzisiaj wspaniałym dniem naszej przyjaźni! Przywożę Państwu pozdrowienia z Estonii – a dokładniej – z Gminy Viimsi jednostki samorządowej, położonej w pobliżu naszej stolicy Tallina. Viimsi i Sulejówek sa miastami partnerskimi od blisko 10 lat.   

Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Bronisław Komorowski zwrócił uwagę na szczególny charakter Dworku w Sulejówku:

Są tu wspomnienia Polaków związane nie tylko z dokonaniami politycznymi i militarnymi Józefa Piłsudskiego, ale także te związane z wymiarem rodzinnym. […]

Prezydent Bronisław Komorowski podkreślił także znaczenie uroczystości dla utrwalania wspólnej pamięci krajów europejskich:

Dzisiaj, poprzez odsłonięcie tablicy estońskiego bohatera narodowego, osoby, która znała Marszałka Piłsudskiego i która wspólnie budowała Europę Środkowo-Wschodnią krajów i narodów niepodległych, budujemy jeszcze szerszy krąg rodzinny narodów, które chcą zachować pamięć o wspólnej walce o niepodległość po I wojnie światowej i zwycięstwie nad bolszewikami.(…) Ta pamięć rodzinna, pamięć narodowa jest ważna nie tylko jako wspomnienie przeszości, ale także jako wskazówka na przyszłość. Dzięki tej tablicy, łatwiej będzie pamiętać o Generale Laidonerze, jego małżonce – Polce z Wileńszczyzny, a także łatwiej będzie pamiętać i zrozumieć, dlaczego do dzisiejszego dnia w Estonii mówi się o ciasteczkach Pani Generałowej.

Prezydent Bronisław Komorowski przypomniał mało znany fakt, że w okresie międzywojennym estońscy wojskowi szkolili się w Wyższej Szkole Wojennej w Rembertowie, wspomniał także o pomocy, którą Estończycy udzielili Polakom w 1939 roku, po czym stwierdził:

[…] będzie dla mnie źródłem szczególnego wzruszenia i satysfakcji fakt, że razem z Prezydentem Niepodległej Estonii, w obecności Córki Marszałka Piłsudskiego, będę mógł odsłonić tablicę przypominającą szczególne związki w obszarze spraw obronności pomiędzy Polską a Estonią w okresie międzywojennym.

Prezydent Republiki Estonii Toomas Hendrik Ilves podkreślił związki przyjaźni opartej na wspólnie wyznawanych wartościach i pracy dla swoich krajów między gen. J. Laidonerem a Marszałkiem Piłsudskim:

Było to związane z naszym braterstwem broni i braterstwem w pokoju. […] Wizyty, które odbywały się pomiędzy Marszałkiem Piłsudskim i gen. Laidonerem w latach dwudziestych i trzydziestych pogłębiły ich przyjaźń.

Prezydent Ilves przypomniał odważną, ale też dramatyczną w skutkach, decyzję gen. Laidonera o pomocy w ucieczce z portu w Tallinie polskiego okrętu podwodnego ORP „Orzeł”. Myślę, że nie jest również przypadkiem, że ostatnie miejsce, miejsce pochówku gen. Laidonera, znalazło się wśród polskich przyjaciół na Syberii – dodał. Los naszych narodów był bardzo podobny, a żona gen. Laidonera, która była polską szlachcianką, zobaczyła coś w tym estońskim chłopie, który studiował wówczas w Akademii Wojskowej i zdecydowała się znaleźć w Estonii swoją drugą ojczyznę – dodał prezydent Estonii.

Prezydent Ilves zacytował też słowa gen. Laidonera zapisane przez Niego pod koniec życia w sowieckim gułagu:

„Poszczególni ludzie umierają, ale narody nie zginą. Narody wciąż będą żyły.” Historia Polski i historia Estonii są dowodem na słusznośc tego stwierdzenia. […] Nie chodzi tylko o to, że nasi bohaterowie byli towarzyszami na polu walki, ale chodzi również o ich przyjaźń i braterstwo w czasach pokoju. W związku z tym […] my powinniśmy myśleć i pracować nad budową naszej wspólnej Europy, która będzie oparta na wspólnych wartościach i tym co jest równie ważne – na odpowiedzialności.

Oficjalnej uroczystości towarzyszyło zwiedzanie przez obu Prezydentów Dworku Marszałka, a także otwarcie wystawy plenerowej poświęconej Johanowi Laidonerowi i jego małżonce, Marii Skarbek-Kruszewskiej. Wystawę przygotowało Estońskie Muzeum Wojny.

Głównymi organizatorami uroczystości byli Ambasada Republiki Estońskiej, Muzeum Józefa Piłsudskiego oraz miasta – Viimsi i Sulejówek, których burmistrzowie - Haldo Oravas i Arkadiusz Śliwa, byli obecni na uroczystości. Sponsorem uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej oraz wystawy poświęconej generałowi Johanowi Laidonerowi w dworku „Milusin” w Sulejówku był PZU SA.

Odsłonięta 22 lipca tablica będzie częścią przyszłej ekspozycji powstającego w Sulejówku Muzeum Józefa Piłsudskiego. Tablia upamiętniająca gen.Laidonera będzie przypominała historię walk o niepodległość siedemnastu Państw, które podobnie jak Polska – w wyniku I wojny światowej – w 1918 roku wywalczyły niepodległość.

W marcu 2011 Prezydenci Bronisław Komorowski i Toomas Hendrik Ilves odsłonili w dworku w Viimsi – gdzie wraz z rodziną mieszkał gen. Laidoner – pamiątkową tablicę poświęconą Marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu i jego zasługom w budowaniu polsko-estońskiej współpracy.

PZU_logo



TopBack

© Ambasada Estonii w Warszawie Karwińska 1, 02 - 639 Warszawa, Polska tel. (48 22) 88 11 810, e-mail: Embassy.Warsaw@mfa.ee